Tarihçe ve Genel Bilgi

Farmakoloji, sözcük anlamıyla “ilaç bilimi”dir. İlaçlar ile biyolojik sistemlerin etkileşimini; amaca ve koşullara göre hücreler, subselüler yapılar, biyoaktif moleküller, dokular ve organlar üzerinde in vitro olarak veya deney hayvanları ve insanlar üzerinde in vivo olarak inceleyen ve bu alanda eğitim veren bir bilim dalıdır.

Çağdaş bilim düzeyinin gerektirdiği bilgi ve teknolojiyi kullanarak evrensel bilime katkıda bulunmayı; eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve hizmet alanlarında mükemmelliği hedeflemeyi ve farmakoloji ile alt bilim dallarında ulusal ve uluslararası düzeyde söz sahibi olmayı amaçlayan Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı, 1987 yılında Prof. Dr. Hasan Gacar’ın atanmasıyla kurulmuştur.

1993 yılında Tıp Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalı bünyesinde Dokuz Eylül İlaç ve Zehir Danışma Merkezi hizmet vermeye başlamıştır. Merkez, deneyimli ve eğitimli kadrosuyla sağlık çalışanlarına zehirlenmeler ve ilaçların istenmeyen etkileri konusunda telefonla, haftanın 5 günü mesai saatleri içerisinde danışmanlık hizmeti vermektedir.

Anabilim Dalımız bünyesinde 2007 yılında Toksikoloji Bilim Dalı, 2012 yılında ise Klinik Farmakoloji Bilim Dalı, Türkiye’de bu alanlardaki ilk bilim dalları olarak YÖK onayıyla kurulmuştur.

Ayrıca Teratojenite Bilgilendirme Servisi aracılığıyla hasta, hekim ve diğer sağlık çalışanlarına; gebelik ve emzirme dönemlerinde ilaç ve diğer maddelerin kullanımına bağlı oluşabilecek riskler ile radyasyon, çevresel kirleticiler ve kimyasal maddelere maruziyet sonucunda gelişebilecek riskler konusunda danışmanlık hizmeti sunulmaktadır.

Anabilim Dalımızda halen 8 profesör ve 1 doçent görev yapmaktadır. Sağlık Bilimleri Enstitüsü bünyesinde 2 doktora programı (Farmakoloji ve Toksikoloji) ile 3 yüksek lisans programı (Farmakoloji, Toksikoloji ve Klinik İlaç Araştırmaları) bulunmaktadır.

Yer ve Kapasite

Temel Bilimler Binasının 5. katında yer alan Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı bünyesinde, in vivo ve in vitro araştırmaların gerçekleştirildiği toplam 6 laboratuvar bulunmaktadır. Bu laboratuvarlar, eğitim ve araştırma faaliyetlerinin yürütülmesine olanak sağlamaktadır.

Araştırma Görevlisi Eğitim Süreci

Tıbbi Farmakoloji alanında uzmanlık eğitimi süresi 4 yıldır. Uzmanlık eğitiminde üç kıdem düzeyi bulunmaktadır.

Kıdem Sistemi:
Uzmanlık öğrencileri, A3 kıdemi için belirlenen eğitimi tamamladıktan sonra kıdem sınavına girerek A2 kıdeme geçmektedir. A2 kıdem düzeyinde, uzmanlık eğitiminin başlangıcında Anabilim Dalı Akademik Kurulu tarafından atanan tez danışmanı ile birlikte belirlenen tez konusu Akademik Kurul tarafından değerlendirilerek onaylanır. Bu dönemde öğrencinin rotasyonları ve tez çalışması başlar.

A1 kıdemindeki uzmanlık öğrencisi ise A2 döneminde başlamış olduğu tez projesinin veri toplama, değerlendirme ve yazım aşamalarını tamamlar.

Zorunlu Rotasyonlar:

• Nükleer Tıp: 1 ay
• İç Hastalıkları: 2 ay
• Tıbbi Genetik: 2 ay

Eğitim Programı:
Araştırma görevlilerinin eğitimi, teorik bilgi ile pratik uygulamayı bütünleştiren bir program çerçevesinde yürütülmektedir.

• Temel ve ileri farmakoloji bilgisi kazandırılmaktadır.
• Deneysel araştırma yöntemleri öğretilmektedir.
• Laboratuvar becerileri geliştirilmektedir.
• Klinik araştırma becerileri geliştirilmektedir.

Ayrıca araştırma görevlileri; bilimsel proje hazırlama, veri analizi, makale yazımı ve sunum teknikleri konularında desteklenmektedir. Ulusal ve uluslararası bilimsel toplantılara katılımları teşvik edilerek akademik gelişimleri desteklenmektedir.

Akademik ve Bilimsel Etkinlikler

Anabilim Dalımız tarafından Tıp Fakültesi, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Fakültesi ve Diş Hekimliği Fakültesinde farmakoloji alanında lisans düzeyinde teorik dersler verilmektedir.

Mezuniyet sonrası eğitim kapsamında; tıpta uzmanlık eğitiminin yanı sıra Sağlık Bilimleri Enstitüsüne bağlı Tıbbi Farmakoloji, Klinik Farmakoloji ve Klinik Toksikoloji alanlarında yüksek lisans ve doktora eğitimleri teorik ve uygulamalı olarak yürütülmektedir.

Anabilim Dalında düzenli olarak seminerler, literatür saatleri ve bilimsel toplantılar gerçekleştirilmektedir. Ayrıca:

• Ulusal ve uluslararası kongrelere katılım sağlanmaktadır.
• Üniversite ve dış kaynaklarla desteklenen bilimsel projeler yürütülmektedir.
• Hakemli bilimsel dergilerde yayınlar yapılmaktadır.

Gerçekleştirilen araştırmalar sonucunda çok sayıda bilimsel çalışma ulusal ve uluslararası saygın dergilerde yayımlanmaktadır.

Anabilim Dalının Alt Birimleri

Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı bünyesinde iki temel bilim dalı yer almaktadır:

• Klinik Farmakoloji Bilim Dalı
• Toksikoloji Bilim Dalı

Bu alt birimler aracılığıyla ilaçların klinik etkilerinin değerlendirilmesi ve toksik etkilerinin incelenmesi konularında uzmanlaşmış akademik kadro tarafından danışmanlık ve bilimsel çalışma faaliyetleri yürütülmektedir.

Anabilim Dalının Çalışma Konuları

Anabilim Dalında yürütülen bilimsel araştırmalar başlıca aşağıdaki alanlarda yoğunlaşmaktadır:

• Klinik farmakoloji ve klinik ilaç araştırmaları
• Kardiyovasküler sistem farmakolojisi ve toksikolojisi
• Kanser biyolojisi ve hücresel sinyal iletim mekanizmaları
• Endokrin sistem farmakolojisi ve sirkadiyan ritim
• Ürogenital sistem farmakolojisi
• Klinik toksikoloji

Bu alanlarda yürütülen çalışmalar yeni tedavi yaklaşımlarının geliştirilmesine katkı sağlamakta; elde edilen bulgular ulusal ve uluslararası bilimsel dergilerde yayımlanmaktadır.