Tarihçe ve Genel Bilgi

Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı, 1985 yılında kurulmuş olup Türkiye’de akademik radyolojinin gelişimine yön veren köklü merkezlerden biridir. Kuruluşundan itibaren yalnızca bir görüntüleme birimi olarak değil; eğitim, araştırma, teknolojik yenilik ve ileri düzey hasta bakımını birlikte yürüten akademik bir referans merkezi olarak yapılandırılmıştır.

Anabilim Dalı, ülkemizde radyoloji tarihinde dönüm noktası kabul edilen birçok teknolojik gelişmeye öncülük etmiştir. Bunların en önemlilerinden biri, 1989 yılında Türkiye’deki ilk Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG) sisteminin bölümde kurulmuş ve klinik kullanıma alınmış olmasıdır. Aynı yıl mamografi cihazının hizmete girmesiyle meme görüntüleme alanında da ileri teknolojik altyapı oluşturulmuştur.

Anabilim Dalının kurucu akademik yapılanması, Yrd. Doç. Dr. Emine Osma ve ardından Prof. Dr. Abdullah Kenanoğlu’nun bölüme katılmasıyla başlamıştır. Bölümün ilk radyoloji araştırma görevlileri Dr. Nihal Başıbüyük ve Dr. Atilla Damlacık olmuştur.

1988–2001 yılları arasında Anabilim Dalı Başkanlığını yürüten Prof. Dr. Tuğrul Pırnar döneminde bölüm hızlı bir teknolojik ve akademik gelişim göstermiştir. Bu dönemde bölüm yeni fiziksel alanına taşınmış, 1991 yılında anjiyografi ünitesi kurulmuş ve 1992 yılında ikinci bilgisayarlı tomografi sistemi hizmete alınmıştır.

2001 yılında Anabilim Dalı halen hizmet vermekte olduğu yerleşkesine taşınmıştır. Bu dönem, Türkiye’de dijital radyolojiye geçiş açısından da önemli bir aşama olmuş; bölüm tam entegre PACS (Picture Archiving and Communication System) altyapısı ile kağıtsız ve filmsiz çalışan öncü akademik radyoloji merkezlerinden biri haline gelmiştir.

2001 yılından sonra Anabilim Dalı Başkanlığı görevini Prof. Dr. Oğuz Dicle üstlenmiş, sonraki dönemde görev Prof. Dr. Handan Güleryüz Uçar tarafından sürdürülmüştür. Günümüzde Anabilim Dalı Başkanlığı Prof. Dr. Ali Balcı tarafından yürütülmektedir.

Yıllar içerisinde nöroradyoloji, abdominal radyoloji, meme radyolojisi, girişimsel radyoloji, kas-iskelet sistemi radyolojisi ve pediatrik radyoloji alanları gelişmiş; Pediatrik Radyoloji Bilim Dalı ayrı bir yan dal yapılanması olarak önemli akademik ve klinik rol üstlenmiştir.

Bugün Dokuz Eylül Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı; yüksek hasta hacmi, ileri teknoloji altyapısı, güçlü öğretim kadrosu ve akademik üretkenliği ile özellikle kompleks olgular, ileri görüntüleme, üçüncü basamak konsültasyonlar, girişimsel uygulamalar ve uzmanlık eğitimi açısından önemli bir akademik referans merkezi olarak hizmet vermektedir.

Yer ve Kapasite

Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı, Dokuz Eylül Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi bünyesinde merkezi konumda yer alan, ileri teknoloji ile donatılmış, yüksek kapasiteli üçüncü basamak bir akademik görüntüleme merkezidir.

Bölüm; poliklinikler, yataklı servisler, yoğun bakım üniteleri, acil servis ve ameliyathaneler ile entegre çalışacak şekilde yapılandırılmıştır. Mevcut yerleşim planı; hasta akışı, cihaz erişimi, acil ve elektif işleyiş ayrımı, girişimsel işlem güvenliği, eğitim faaliyetleri ve raporlama verimliliği gözetilerek tasarlanmıştır.

Teknik Altyapı:

• Konvansiyonel radyografi
• Ultrasonografi ve Doppler ultrasonografi
• Bilgisayarlı tomografi
• Manyetik rezonans görüntüleme
• Mamografi
• Floroskopi
• Kemik dansitometri
• Girişimsel radyoloji üniteleri

Bölüm, Türkiye’de tam entegre PACS altyapısını kuran ilk akademik merkezlerden biri olmuş; kağıtsız ve filmsiz radyoloji iş akışını erken dönemde benimseyerek dijital arşivleme, merkezi raporlama ve görüntü paylaşımı süreçlerinde öncü rol üstlenmiştir.

Anabilim Dalında yıllık 300.000’in üzerinde görüntüleme incelemesi gerçekleştirilmektedir. Bu yüksek işlem hacmi, üçüncü basamak ve nadir olguların değerlendirilmesinin yanı sıra araştırma görevlileri açısından geniş vaka çeşitliliği ve ileri düzey eğitim olanağı sağlamaktadır.

Araştırma Görevlisi Eğitim Süreci

Dokuz Eylül Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalında uzmanlık eğitimi; yüksek vaka hacmi, güçlü öğretim üyesi kadrosu, sistem temelli yapılanma ve akademik üretkenlikle desteklenen yapılandırılmış bir eğitim modeli kapsamında yürütülmektedir.

Eğitim programı; Türk Radyoloji Derneği (TRD) tarafından tanımlanan ulusal radyoloji uzmanlık eğitim programı, Türk Radyoloji Yeterlik Kurulu (TRYK) yeterlilik çerçevesi ve European Society of Radiology (ESR) tarafından yayımlanan European Training Curriculum for Radiology ilkeleri doğrultusunda yapılandırılmıştır.

Temel Eğitim:
Araştırma görevlileri eğitimin erken döneminde radyolojik anatomi, görüntüleme fiziği, kontrast madde kullanımı, radyasyon güvenliği, temel raporlama ilkeleri ve acil radyoloji yaklaşımı konularında yapılandırılmış eğitim almaktadır.

Organ-Sistem Temelli Rotasyonlar:

• Abdominal radyoloji
• Kas-iskelet sistemi radyolojisi
• Nöroradyoloji
• Meme radyolojisi
• Pediatrik radyoloji
• Toraks radyolojisi
• Acil radyoloji
• Ultrasonografi
• Girişimsel radyoloji

Rotasyonlar yalnızca görüntüleme yöntemlerinin öğrenilmesine değil; klinik problem çözme, uygun tetkik seçimi, ayırıcı tanı geliştirme ve klinik-radyolojik korelasyon kurma becerilerinin geliştirilmesine yönelik olarak planlanmaktadır.

Araştırma görevlilerinin klinik gelişimi, eğitim süresi ilerledikçe artan sorumluluk modeli ile desteklenmektedir. Eğitimin erken döneminde temel raporlama ve gözlem ön planda iken, ilerleyen yıllarda bağımsız raporlama, klinik konsültasyon yönetimi, acil radyoloji karar süreçleri, multidisipliner konsey sunumları ve genç araştırma görevlilerinin eğitiminde daha aktif rol almaları beklenmektedir.

Eğitim ve Akademik Toplantılar:

• Günlük olgu tartışmaları
• Haftalık seminerler
• Öğretim üyesi dersleri
• Asistan dersleri
• Makale saatleri
• Tartışma toplantıları
• Multidisipliner tümör konseyleri

Araştırma görevlileri uzmanlık eğitiminin erken döneminden itibaren uzmanlık tezleri, klinik araştırmalar, görüntüleme çalışmaları, teknik optimizasyon projeleri ve multidisipliner bilimsel araştırmalara aktif olarak katılmaktadır.

Eğitim süreci, ulusal yeterlilik hedeflerinin yanı sıra European Diploma in Radiology (EDiR) ve ESR eğitim çerçevesi gibi uluslararası standartlar da gözetilerek yürütülmektedir.

Akademik ve Bilimsel Etkinlikler

Dokuz Eylül Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı, bilimsel yayın üretimi, ulusal ve uluslararası kongre katılımları, sözlü ve poster bildiriler, davetli konuşmalar, kurs eğiticilikleri, panel ve oturum başkanlıkları, multidisipliner araştırma projeleri ve yapılandırılmış bölüm içi akademik etkinlikler ile güçlü bir bilimsel faaliyet yürütmektedir.

Bölümde yürütülen başlıca bilimsel çalışma alanları şunlardır:

• Tanısal radyoloji
• İleri manyetik rezonans görüntüleme
• Abdominal radyoloji
• Nöroradyoloji
• Meme radyolojisi
• Kas-iskelet sistemi radyolojisi
• Pediatrik radyoloji
• Girişimsel radyoloji
• Onkolojik görüntüleme
• Radyomik
• Yapay zekâ temelli görüntü analizi

Araştırma görevlileri, uzmanlık eğitimleri süresince olgu sunumları, özgün araştırmalar, retrospektif ve prospektif klinik çalışmalar, tez projeleri ve multidisipliner araştırmalar aracılığıyla bilimsel üretim sürecine aktif olarak katılmaktadır.

Öğretim üyeleri ve araştırma görevlileri; başta Türk Radyoloji Derneği Ulusal Kongresi (TÜRKRAD) olmak üzere ulusal bilimsel toplantılarda, yeterlik kurslarında, çalışma gruplarında ve sempozyumlarda düzenli olarak yer almaktadır.

Uluslararası düzeyde ise European Congress of Radiology (ECR), Radiological Society of North America (RSNA), European Society of Gastrointestinal and Abdominal Radiology (ESGAR), European Society of Breast Imaging (EUSOBI), European Society of Neuroradiology (ESNR) ve Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe (CIRSE) gibi bilimsel toplantılarda bölüm mensupları aktif olarak temsil edilmektedir.

Bölüm içinde günlük olgu toplantıları, haftalık seminerler, öğretim üyesi dersleri, asistan eğitim oturumları, multidisipliner konseyler ve araştırma proje toplantıları düzenli olarak gerçekleştirilmektedir.

Anabilim Dalının Alt Birimleri

Anabilim Dalı, çağdaş radyoloji eğitimi ve ileri düzey klinik hizmet gereksinimleri doğrultusunda organ-sistem temelli alt birimler şeklinde yapılandırılmıştır.

Nöroradyoloji:
Santral sinir sistemi, spinal kanal, kafa tabanı ve baş-boyun bölgesine ait nörovasküler, nöroonkolojik ve nörodejeneratif hastalıkların görüntüleme temelli değerlendirilmesini yürütmektedir.

Baş ve Boyun Radyolojisi:
Sinonazal bölge, temporal kemik, orbital yapılar, tükürük bezleri, farinks, larenks, tiroid ve boyun yumuşak dokularına ait patolojilerin değerlendirilmesini yürütmektedir.

Meme Radyolojisi:
Tarama, tanı, girişimsel işlemler ve tedavi sonrası izlem süreçlerini kapsayan ileri düzey meme görüntüleme hizmetlerini yürütmektedir.

Kardiyovasküler Radyoloji:
Aorta, periferik damar yapıları ve kardiyovasküler sistemin non-invaziv görüntüleme değerlendirmelerini gerçekleştirmektedir.

Toraks Radyolojisi:
Akciğer parankimi, plevra, mediasten ve toraks duvarına ait hastalıkların değerlendirilmesini yürütmektedir.

Abdominal Radyoloji:
Karaciğer, safra yolları, pankreas, dalak, adrenal bezler, gastrointestinal sistem ve peritonun görüntüleme temelli değerlendirilmesini gerçekleştirmektedir.

Genitoüriner Radyoloji:
Böbrekler, adrenal bezler, mesane, prostat, testisler ve kadın pelvisine ait genitoüriner sistem patolojilerinin değerlendirilmesini yürütmektedir.

Kas-İskelet Sistemi Radyolojisi:
Kemik, eklem, kas, tendon ve yumuşak doku patolojilerinin değerlendirilmesini gerçekleştirmektedir.

Pediatrik Radyoloji Bilim Dalı:
Yenidoğan döneminden adolesan döneme kadar çocukluk çağı hastalıklarının görüntüleme temelli değerlendirilmesine odaklanan ayrı bir yan dal yapılanmasıdır.

Acil Radyoloji:
Travma, akut nörolojik olaylar, akut abdominal patolojiler, vasküler aciller ve yoğun bakım hastalarının hızlı görüntüleme değerlendirmesinden sorumludur.

Ultrasonografi Birimi:
Abdomen, tiroid, yüzeyel doku, vasküler sistem, kas-iskelet sistemi ve Doppler incelemeleri yürütülmektedir.

Girişimsel Radyoloji:
Görüntüleme rehberliğinde biyopsiler, drenaj işlemleri, ablasyon tedavileri, vasküler girişimler, anjiyografik işlemler ve girişimsel onkolojik uygulamalar gibi minimal invaziv tanısal ve tedavi edici işlemleri yürütmektedir.

Anabilim Dalının Çalışma Konuları

Anabilim Dalının başlıca çalışma alanları şunlardır:

• Direkt radyografi
• Ultrasonografi ve Doppler ultrasonografi
• Bilgisayarlı tomografi
• Manyetik rezonans görüntüleme
• Mamografi
• Floroskopik incelemeler
• Anjiyografik görüntüleme
• Kemik mineral dansitometri
• İleri kesitsel görüntüleme yöntemleri
• Difüzyon ve perfüzyon görüntüleme
• Multiparametrik ve organ-spesifik görüntüleme
• Görüntüleme eşliğinde biyopsi ve drenaj işlemleri
• Vasküler girişimler ve embolizasyon
• Ablasyon ve girişimsel onkoloji uygulamaları
• Onkolojik görüntüleme ve tümör evreleme
• Multidisipliner klinik karar desteği
• Radyomik ve yapay zekâ temelli görüntü analizi
• Tanısal doğruluk ve görüntüleme-patoloji korelasyon çalışmaları
• Kantitatif görüntüleme ve teknik optimizasyon araştırmaları

Anabilim Dalı; tanısal görüntüleme, ileri kesitsel incelemeler, girişimsel uygulamalar, multidisipliner klinik destek, eğitim ve bilimsel araştırmayı bütüncül biçimde yürüten üçüncü basamak bir akademik radyoloji referans merkezi olarak çalışmalarını sürdürmektedir.